1
تکنوازی تار
دانلود آلبوم راست پنجگاه شنیدن یکی از مهمترین اسناد صوتی موسیقی دستگاهی ایران است. این اثر در سال ۱۳۵۴ و در جریان جشن هنر شیراز بهصورت زنده در حافظیه اجرا شد؛ کنسرتی که از نخستین و مهمترین اجراهای محمدرضا شجریان به شمار میرود و تلویزیون هم در همان زمان فیلم آن را پخش کرد.
نکته جالب اینکه نوار این اجرا تا سال ۱۳۷۷ منتشر نشد؛ یعنی ۲۳ سال بعد از خود کنسرت. همین فاصله باعث شده آلبوم برای دو نسل شنونده معنای متفاوتی داشته باشد: برای حاضران آن شب یک خاطره، و برای نسل بعد یک کشف.
ترکیب این سه نام — شجریان، لطفی و فرهنگفر — یکی از درخشانترین همنشینیهای تاریخ موسیقی ایران است. هر سه در آن سالها جوان بودند و همین اجرا بخشی از جایگاه بعدیشان را ساخت.
راستپنجگاه از آن دسته دستگاههایی است که بهخاطر پیچیدگی و دشواریاش کمتر مورد توجه خوانندهها و نوازندهها قرار گرفته. شجریان یکی از معدود کسانی است که به سراغ آن رفت و اجرای موفقی از آن ارائه داد — همان چیزی که این آلبوم را از یک کنسرت معمولی به یک اثر مرجع تبدیل کرده.
برای کسی که تازه با موسیقی دستگاهی آشنا میشود، این آلبوم شاید نقطه شروع سختی باشد؛ اما برای شنوندهای که گوشش با ردیف آشناست، از ارزشمندترین منابع شنیداری است.
آلبوم با تکنوازی تار محمدرضا لطفی آغاز میشود و سپس قطعه ضربی راست فضا را برای ورود آواز آماده میکند. این ساختار — ساز، ضربی، آواز — همان الگوی کلاسیک اجرای دستگاهی است که در آن شنونده بهتدریج وارد فضای دستگاه میشود.
قطعه آواز و تار قلب این اجراست؛ گفتوگوی آواز شجریان با تار لطفی روی غزل حافظ. در همین بخش، گوشههای مختلف دستگاه — از راست و پروانه تا بیات عجم، قرچه و رضوی — پشت سر هم اجرا میشوند.
چهار مضراب تار و تنبک و چهار مضراب، دو قطعه بیکلامی هستند که مهارت لطفی و فرهنگفر را نشان میدهند. هماهنگی تار و تنبک در این بخشها یکی از دلایل ماندگاری این اجراست.
بت چین تصنیف اصلی آلبوم است و برای بسیاری از شنوندهها شناختهشدهترین قطعه این مجموعه به شمار میرود.
ادامه آواز که گوشههای لیلی و مجنون، فرود و نیریز صغیر و کبیر را در بر میگیرد، بخش پایانی و اوج آوازی اجراست. آلبوم با کار عمل راست پنجگاه به پایان میرسد؛ قالبی کهن در موسیقی ایرانی که معمولاً برای بستن یک اجرای کامل استفاده میشود.
راست پنجگاه فقط یک آلبوم نیست؛ ثبت یک لحظه تاریخی است. اجرای زنده در حافظیه، شعر حافظ، و سه هنرمندی که بعدها هر کدام مسیر موسیقی ایران را تغییر دادند. کیفیت اجرا، انتخاب دستگاهی دشوار، و صمیمیت یک ضبط زنده — همه دست به دست هم دادهاند تا این اثر بعد از نیم قرن هنوز شنیده شود.
در ادامه میتوانید تمام قطعات آلبوم راست پنجگاه از محمدرضا شجریان را با کیفیت ۳۲۰ و لینک مستقیم بهصورت تکی یا یکجا از بیامیوزیک دانلود کنید و بهصورت آنلاین گوش دهید.
اجرای زنده آن در سال ۱۳۵۴ در جشن هنر شیراز انجام شد، اما نوار آلبوم در سال ۱۳۷۷ منتشر گردید.
محمدرضا لطفی (تار) و ناصر فرهنگفر (تنبک)، همراه با آواز محمدرضا شجریان.
تمام اشعار از حافظ شیرازی است.
یکی از دستگاههای موسیقی ایرانی که به دلیل پیچیدگی و دشواری اجرا، کمتر از سایر دستگاهها مورد استفاده قرار گرفته است.
نظرات کاربران
0 نظر